Beyaz bir tişörtteki gümüş logo ya da açık gri bir montun üzerindeki şeffaf TPU arma, birkaç ay depoda veya güneş altında kaldıktan sonra sarımsı bir ton alabilir. Açık renkli ürünlerde bu, kalite şikâyetlerinin sık görülen nedenlerinden biridir. Bu rehber TPU film sararmasının nedenlerini, sararmayan TPU film seçerken nelere bakılacağını ve numune onayında hangi testlerin istenebileceğini özetler.
TPU film neden sararır?
Sararma, polimerin yapısında ışığı farklı soğuran yeni kimyasal grupların oluşmasıdır. Tekstilde başlıca dört tetikleyici vardır:
- UV ışık: Aromatik izosiyanat (çoğunlukla MDI) bazlı TPU’lar güneş ışığı altında foto-oksidasyona uğrar ve zamanla sararır. Bu eğilim malzemenin kimyasından gelir.
- Isı: Pres sıcaklığının veya süresinin gereğinden yüksek olması ya da aynı parçanın birden fazla kez preslenmesi termal oksidasyonu hızlandırır.
- Azot oksitler (NOx): Gazlı ısıtıcı, forklift egzozu veya trafik dumanına maruz kalan depolarda bu gazlar renk değişimini tetikleyebilir.
- Ambalaj kaynaklı fenolik sararma: Bazı polietilen poşetlerdeki BHT türü antioksidanlar NOx ile tepkimeye girerek sarı bileşikler oluşturur ve bunlar ürüne geçebilir. Bu sararma kumaşta da görülür; yani kaynağı her zaman TPU değildir.
Sararmaya benzeyen bir başka sorun da renk göçüdür: koyu renkli, dispers boyayla boyanmış polyester kumaşlarda yüksek pres sıcaklığında boya açık renkli filme geçebilir. Görüntü benzese de çözümü farklıdır.
Sararmayan TPU film nasıl seçilir?
- Alifatik mi, aromatik mi? Alifatik izosiyanat bazlı TPU’lar ışığa karşı doğal olarak daha kararlıdır ve genellikle daha maliyetlidir. Hangi tipin kullanıldığını teknik bilgi formundan (TDS) teyit edin.
- Katkı paketi: Aromatik tiplerde UV soğurucular, HALS türü ışık stabilizatörleri ve antioksidanlar sararmayı yavaşlatır ama tamamen ortadan kaldırmaz. “Anti-yellowing” ifadesinin hangi teste ve maruziyet süresine dayandığını sorun.
- Renk ve yüzey: Beyaz, şeffaf, pastel ve metalik gümüş tonlarda sararma çok daha erken fark edilir; koyu renklerde aynı değişim çoğu zaman görünmez. Seçimi koleksiyondaki en açık renge göre yapın.
- Proses penceresi: En dayanıklı film bile aşırı ısıyla sararabilir. Sıcaklık ve süre aralığını filmin teknik bilgi formundan alıp kendi hattınızda doğrulayın.
Numune onayında istenebilecek testler
- Işık haslığı: ISO 105-B02 veya AATCC TM16.3 ile ksenon ark lambası altında yapay gün ışığı maruziyeti.
- UV kaynaklı renk değişimi: Açık renkli poliüretan ve kauçuk yüzeylerde kullanılan ASTM D1148.
- Fenolik sararma: Ambalaj riskini değerlendiren ISO 105-X18.
- Azot oksit haslığı: Depo koşullarındaki gaz etkisini ölçen ISO 105-G01.
- Ölçüm ve kayıt: Sonucu göz kararıyla değil, gri skala veya spektrofotometreyle (ör. ASTM E313 sararma indeksi) kaydedin; test edilmemiş referans numuneyi saklayın.
Hangi testin gerektiği ürünün kullanım yerine ve markanın şartnamesine bağlıdır: dış giyimde ışık testi, beyaz koleksiyonlarda fenolik test öne çıkar. Ürünleri serin ve karanlık ortamda depolamak ve BHT içermeyen ambalaj kullanmak da riski azaltır.
Genel film seçim kriterleri için TPU seçim rehberine, renk ve yüzey seçenekleri için Premium TPU film sayfasına, test planını yıkama testleriyle birlikte kurmak için yıkama dayanımı rehberine bakabilirsiniz.
Bu konuyla ilgili çözümlerimiz
Bu yazı, kaynak haberden yararlanılarak LTS Frekans editör ekibi tarafından özetlenmiş ve yorumlanmıştır.
